Thursday, July 24th, 2014

Maxaad ka taqaan Afrika iyo Midowga Afrika?-DHAGEYSO

Published on May 28, 2013 by   ·   1 Comment  ·   3,732 views

TubtaToosan1

Sanadkii 1963 ayaa magaalada Addis Ababa ee xarunta dalka Ethipia lagu aasaasay ururkii midowga Afrika oo ay urur ay ku bohoobeen dalalka ku yaalla Qaaradda Afrika oo dhan.

Magacii ugu horreeyay ee ururku waxa uu ahaa OAU  ama Ururka midnimada Afrika, magacaas oo uu ururku adeegsan jiran tan iyo sanadkii 2007-dii markaas oo magaciisii la soo gaabiyay loona baddelay AU ama Midowga Afrika, si la mid ah Midowga Yurub oo loo soo gaabiyo EU. TUBTA TOOSAN 27 05 2013

Sababaha ugu weyn ee loo aasaasay ururka Midowga Afrika waxaa ka mid ahaa in uu ka taliyo aayaha Qaaradda Afrika uuna ku matelo fagaarayaasha caalamka.

Ujeeddooyinka ugu waaweyn ee Midowga Afrika loo aasaasay waxaa ka mid ahaa in uu gacan ka  geysto xallinta khilaafaadka iyo colaadaha ka taagan dalalka Qaaradda iyo in uu ka qeyb qaato howlaha nabad ilaalinta ee dalalka Qaaradda ama meelo ka baxsan qaaradda  haddii loo baahdo.

Soomaaliya  waxa ay ka mid tahay dalalkii Aasaasay Midowga Afrika, dhowr jeerna waxay qabatay guddoonka Midowga Afrika, Sidoo kale Soomaaliya waxay ka qeyb qaadatay howl gallo nabad ilaalineed oo lagu xasilinayay dalal Afrika ka tirsan oo ay colaado ka jireen.

Dalalka Afrika ee ay Soomaaliya ciidammada nabad ilaalineed u dirtay waxaa ka mid ahaa Uganda, Mozambique  iyo dalal kale oo  dowladihii ka jiray ay ku keceen kooxo mucaarad ah oo dhibaato fara badan, waxayna ciidammadii Soomaaliya  iyo saaxiibbadoodii dalalka kale ka yimid ku guuleysteen in ay xasillooni ku soo dabbaalaan dalalkii ay tageen.

 

Burburkii ka dib

Wixii ka dambeeyay 1991-kii markaas oo Soomaaliya ay gashay dagaal sokeeye, waxaa  jiray Isku dayo badan oo la doonayay in Soomaaliya nabad loogu soo celiyo, waxaana ugu horreeyay howl galkii  ( Rajo soo celinta) ee ay hormuudka ka ahaayeen  Mareykanka iyo Qaramada Midoobay.

Waxa uu ahaa isku daygii ugu qiimaha badnaa ee Caalamku ku doonayay in Soomaaliya laga badbaadiyo colaado daba dheeraada, waxaana  dalkeenna yimid ciidammo ka socday Qarammada Midoobay oo ka kala yimid in ka badan 30 dal,oo u badnaa dalal Islaam ah.

Tusaale ahaan dalalkii ciidammada Nabad ilaalinta noo soo diray waxaa ka mid ahaa. Turkiga, Sacuudiga, Imaaraadka, Urdun, Nigeria,Masar, Tunis , Marocco, Pakistann, Indonesia iyo kuwo kale oo fara badan.

Laakiin nasiib darrada ugu weyni waxay ahayd markii ciidammadii gurmadka noogu yimid  lala dagaalay oo si gardarro ah loo dilay, taas oo markii dambe keentay in  QM go’aan ku gaarto in ay ciidammadeeda kala baxdo Soomaaliya, waxaa ka sii horreeyay go’aan kaas la mid ah qaatay Mareykanka oo 1994 –kii isagana ciidammadiisa ka saaray Soomaaliya markii askar looga dilay.

Wixii ka dambeeyay 1995-kii markaas oo ay ciidammadii Caalamku ka bexeen Soomaaliya, waxaa dalku galay xaalad qasnaan ah, waxaana soo baxay hoggaamiye kooxeedyo iyo kooxo magac diineed adeegsanaya  mid kastaba tuulo qabsaday, dalkiina burburiyay.

Sanadkii 2007-dii ayay ayay Ciidammo ka socda Uganda iyo Burundi yimaaddeen Soomaaliya iyagoo ka jawaabayay codsi uga yimid madaxweynihii hore ee Soomaaliya Allaha u naxariistee Cabdullaahi Yuusuf Axmed oo Midowga Afrika ka dalbaday ciidammo kala qeyb qaata xasilinta dalka.

Sidaas ayay dalka ku yimaadeen Ciidammada AMISOM oo  gacan  weyn ka geystay la dagaallanka kooxda argagixiada ah ee Alshabaab iyagoo gacan ka helaya ciidammada xoogga dalka Soomaaliyeed. TUBTA TOOSAN 27 05 2013

Afrika Gaalo miyaa?

Waxaa jira dicaayad ay fidiyaan  kooxaha xag jirka ah iyo  dadka leh danaha  gaarka ah oo ah iyo ciidammada Midowga Afrika ay yihiin “Gaalo” ayna doonayaan in ay qabsadaan ayna gumeystaan Soomaaliya.

Laakiin kuwa sidaas leh waxay iska dhega tirayaan xaqiiqada si ay danahooda gurracan u gaaraan.

Waxaa mudan in Shacabka Soomaaliyeed ay ogaadaan xaqiiqooyinka soo socda:

  • Qaaradda Afrika ma ahan Gaalo ee waa Qaarad ay Muslimiintu Aqlabiyad ku yihiin. Waxaa tusaale kuugu  filan dalkeenna Soomaaliya oo dadka ku dhaqan ay 100% Muslimiin yihiin , kana mid ah dalalkii Aasaasay Midowga Afrika.
  • Dalalka  Masar, Tunisia, Libya, Marocco, Mali, Algeria, Sudan, Djibouti,Chad, Senigal,Niger iyo kuwo kale muslimiinta ayaa Aqlabiyad ku ah oo ka badan dadka diimaha kale heysta.
  • Dalka Nigeria oo ah dalka ugu dadka badan Qaaradda Afrika 50.4% dadka ku nool waa Muslimiin, sidoo kale
  • Sieralione   oo dhawaan ciidammo nabad ilaalineed u soo idrtay Soomaaliya 62% dadka ku nooli waa Muslimiin.
  • Dalka Tanzania waxaa ku , waxaana tusaale kuugu filan in madaxweynaha  hadda talada haya ee Jakei Kekuwati uu yahay madaxweyne muslim ah, waxaana ka horreeyay madaxweynayaal kale oo muslimiin ah, waxaana ka horreeyay  oo ay ka mid ahaayeen Ali Hassan Mwinyi,  Cabuud Jumbi.
  • Dalka Uganda ee ciidammada nabad ilaalineed u soo diray Soomaalia waxaa muslimiinta ku nool lagu qaddaray 12% shacabka Uganda, waxaa madaxweyne  ka soo noqday nin Muslim ah oo  la oran jiray Idi Amiin Daada, Waxaa xusid mudan in Uganda ay  xubin ka tahay  dalalka Islaamka.
  • Dalka Mali waxa uu ka mid yahay dalalka ugu xooggan qaaradda Afrika 90% waa Muslimiin.
  • Dalka Senigal muslimiintu waxay ka yihiin 94%.
  • Kenya Muslimiint waa 30% ama ka badan, waxa ayna golayaasha dowladda ku leeyihiin Kooto fiican.

Ma jiro dal Afrika ku yaalla oo aysan Muslimiintu  tiro badan ku joogin, oo aysan ka qeyb qaadan siyaasadda iyo qeyb kasta oo ka mid ah nolosha.

Si kale haddii loo dhigo aqlabiyadda dadka ku nool qaaradda Afrika waa muslimiin.

Go’aannada  uu qaadanayo ururka Midowga Afrika, waxaa la go’aamiyaa marka ay isu yimaaddaan dalalka ururka ku jira, waana wax la isku ogyahay, suurto galna ma ahan in AU oo ay ku badan yihiin dalal Muslim ah uu go’aan ku gaaro in muslimiinta la dhibaateeyo ama dalalkooda la gumeysto.

Sidaas darteed waa dicaayad rakhiis ah oo aan sal iyo baar lahayn in ciidammada Midowga Afrika ee Soomaaliya jooga ama meelo kale oo qaaradda ah ay gumeysi u joogaan.

Caalamka maanta la joogo wuu k asoo gudbay xilligii dalal xor ah inta lagu duulo la gumeysan jiray.

Uganda iyo Burundi, Djibouti iyo Sieralone  midkoodna dalka Soomaaliya uma imaan in ay dhibaato u geystaan, balse waxay u yimaadeen in  ay walaalahooda Soomaaliyeed ku saacidaan sidii ay dalkooda nabad ugu soo dabbaali lahaayeen, iyo sidii ay dalka iyo dadka Soomaaliyeed u soo ceshan lahaayeen karaamadii ka luntay iyo xasilloonidii ay gacantooda ku burburiyeen.

Tusaalooyin Guuleed.

Muddadii 50-ka sano ahayd ee uu jiray midowga Afrika waxa  uu soo maray marxalado kala duwan, waxa uuna midowgu ka qeyb qaatay howl gallo nabad ilaalineed oo Afrika iyo caalamkaba ah.

Dalal badan oo Afrika ah ayuu Midowga Afrika uu ciidammo nabad ilaalineed u diray waxaa uu ka gaaray guulo la taaban karo.

Hase yeeshee Howlgalka nabad ilaalinta Midowga Afrika ee Soomaaliya ee loo yaqaan AMISOM  ayaa lagu tilmaamaa kii ugu guusha badnaa ee howl gallada Midowga Midowga Afrika, ka dib markii ay  AMISOM oo gacan ka heleysa Ciidanka xoogga Soomaaliyeed ay ku guuleysatay in ay dhabarka ka jebiyaan maleeshiyaadka Alshabaab, kana saartay Muqdisho iyo magaalooyin kale oo kooxdu gacanta ku heysay sida Baydhabo, Beledweyne, Marka, Kismaayo iyo degmooyin fara badan.

Ugu dambeyntii dadka Soomaaliyeed waxaan u sheegeynaa in ay ogaadaan in  Midowga Afrika uu yahay urur ay wax ka aas aaseen, kana tirsan yihiin, una dhexeeya Qaaradda iyo Shacabkeeda oo dhan.

Maleeshiyada Alshabaab  ee had iyo jeer ku cel celiya in ay  Jihaad ku jiraan, aad ayay uga fog yihiin Islaamniada , waxa ayna wadaan dicaayad rakhiis ah oo ay ku doonayaan in ay beentooda run ugu ekeysiiyaan.

Kooxahan argagixisada ah ma jirto cid ay u naxayaan, waxay cadow ku yihiin nolosha iyo shucuubta oo dhan iyadoo aan loo eegin muslim iyo gaalo waxa ay yihiin.

Xitaa haddii aan u rumeyno sheegashadooda ah in ay gaalo Jihaad kula jiraan, maxay u gowracayaan  oo ay u gumaadayaan dadka rayidka ah ee carruurta iyo haweenku ay ku jiraan.

Waa kooxo akhlaaqdii , Insaaniyaddii iyo xishoodkiiba ka dhammaaday oo dhiig uun u oon qaba.

Dadka ay masaajidda dhexdooda ku dilayaan, ma waxay ka tirsan yihiin AMISOM ?. Kuwa ay middida ku qalayaan ma gaalo soo duushaybaa?

Hadda waxaa Soomaaliya ku sugan ciidammo ka socda Midowga Afrika oo nabad ilaalin u yimid Soomaaliya, si ay dowladda Soomaaliyeed ugu gacan siiyaan xasilinta dalka.

Haddba dhegeystow maxaad ka taqaannaa Midowga Afrika, Sidii uu ku sameysmay , dalalka xubnaha ka ah.

Ma dhab baa in AMISOM ay yihiin ciidammo dalka ku soo duulay sida ay ku andocoodaan kooxaha qaarkood?

Waa  Mowduuca Barnaamijka Tubta Toosan oo uu marti noogu yahay Sheikh C/llaahi Axmed Garuun.

TUBTA TOOSAN 27 05 2013

Readers Comments (1)

  1. Abdi wali hassan ali says:

    Asc marka hore waxaan u mahad cilinayaa dhamaan shaqaalaha warbaahinta qarka soomaaliyeed gaar ahaan howsha adag ee ku jiraan intaa kadib aniga waxa aan ku suganahay wadanka uganda gaar ahaan caasimad kampala waxa aan ahay arday dhigta jaamacad kampala international university (kiu) faculty of social sciences department of public administration second year first semester waxaa diyaar u ahay in aan ku biiro ciidanka xog dalka soomaaliyeed marka aan soo dhameeto wax barashada aan ku jiro hadda sida ugu dhaqsiyaha badan waxaa ii hartay three semester 2014 december waan soo gaba gabeyhaa insha allah. Intaa kadib waa naqaan sifada iyo astaamaha khawaarijta al shabaab waxa ey ka faa iideystaan dadka baahan iyo dadka jahiliinta ah oo aan diinta wax ka aqoon iyo mid maadi ah ba




Please note: Comment moderation is enabled and may delay your comment. There is no need to resubmit your comment.

Toos U Dhageyso Radio Muqdisho

Wararka

toogasho

Maxkamadda C.Q.S oo maanta dil toogasho ah ku fulisay 4 kamid ah Argagaxisada Al-Shabaab”Sawirro”

Maxkamadda ciidamada qalabka sida ee Soomaaliya ayaa waaberigii ...
Tartan Cilmiyeedka

Tartan aad u adag oo Caawa dhacay iyo Tartamayaasha Degmada Cadale oo u soo gudbay wareegga afarta

Tartamayaasha Degmooyinka Cadale Vs Galdogob oo ka kala ...
Tartan Cilmiyeedka

Tartamayaasha Degmada Kaaraan oo u soo gudbay Wareegga Afarta “Semi final” Dhageyso

Tartamayaasha Degmooyinka Jawiil Vs Kaaraan oo ka kala ...
IMG_5056

Xubno Wasiiro ah oo ku sugan gobolka Hiiraan oo la kulmay beel ka mid ah beelihii dagaalamay “SAWIRRO”

Wafdiga ka socda Xukuumadda Fedaraalka ah ee ku ...
muungab

Guddoomiyaha Gobolka Benaadir oo shacabka uga tacsiyeeyay falkii lagu dilay Saado

Muqdisho, 23 July 2014 –Guddoomiyaha gobolka Benaadir ahna ...
AU

Midowga Afrika oo cambaareeyay falkii lagu dilay Xildhibaan Saado Cali Warsame

Sii hayaha xilka Wakiilka gaarka ah ee Midowga ...
Sawirka Gudoomiye Jawaari

Guddoomiye Jawaari oo Xildhibaannada iyo shacabka Soomaaliyeed uga tacsiyeeyay dilka Xildhibaan Saado

Muqdisho, 23 July 2014 –Guddoomiyaha Baarlaamanka Federaalka ah ...
astaanta-warka16

Dhageyso Warka Habeen ee Radio Muqdisho

[audio mp3="http://radiomuqdisho.net/wp-content/uploads/2014/07/WAR-HABEEN-23.07.2014.mp3"][/audio]
saacid

Ra’iisul Wasaarihii hore Saacid “Dowladda waxaan ugu baaqayaa inay cadaaladda horkeento kooxihii dilay Xildhibaan Saado”

Ra’iisul Wasaarihii hore ee Soomaaliya Dr. Cabdi Faarax ...
President

Madaxweynaha Soomaaliya oo ka tacsiyeeyey geeridii Xildhibaan Saado Cali

Muqdisho, 23 July 2014 - Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka ...
IMG_8095

Qoysas danyar ah oo loo qeybiyay raashin Afurin ah “SAWIRRO”

Hay’adda bisha Cas ee Imaaraadka Carabta ayaa maanta ...
KAY

Qaramada Midoobay oo cambaareysay dilka Xildhibaan Saado Cali

Wakiilka Xoghayaha guud ee Qaramada Midoobay u qaabilsan ...
saado-cali-warsame

Dowladda Maraykanka oo Cambaareeysey Dilkii loo geeystey Xildhibaan Saado Cali Warsame

 July 23, 2014 Dowladda Maraykanka ayaa si kulul ...
cabdiweli1

R.W Cabdiweli: “Xildhibaan Saado waxay ahayd wadinyad ay dadka Soomaaliyeed tabi doonaan”

Mogadishu, July 23, 2014…… Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Federaalka ...
MAGAALADA-KISMAAYO-OK1

Wafdiga Qaramada Midoobey ka socda oo la kulmay mas’uuliyiinta maamulka KMG ah ee Jubba

Wafdigan ka socda Qaramada Midoobey ee maanta gaaray ...
Muugaab2

Muungaab: “Muqdisho waxa ay u baahantahay Amni iyo Kala dambeyn” Akhriso

Guddoomiyaha Gobolka Benaadir ahna duqa Muqdisho Mudane Xasan ...
IMG_3731

Wasiiro munaasabad sagootin ah u sameeyay Safiirkii hore ee Turkiga “SAWIRRO”

Mogadishu, July 23, 2014-Wasiirka Arrimaha Dibadda iyo Dhiirigelinta ...
astaanta-warka16

Dhageyso Warka Duhurnimo ee Radio Muqdisho

[audio mp3="http://radiomuqdisho.net/wp-content/uploads/2014/07/WARKA-DUHUR-23.07.2014.mp3"][/audio]
Tartan Cilmiyeedka

Tartamayaasha Degmada Warta Nabadda oo xalay soo gaaray Semi final iyo afar degmo oo caawa balansan (Dhageyso)

Tartamayaasha Degmooyinka Warta Nabadda Vs Boosaaso oo ka ...
Madaxweynaha

Madaxweyne Xasan oo si rasmi ah u soo xiray shalay kalfadhiga Afaraad ee Baarlamaanka

Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka ah ee Soomaaliya Mudane Xasan ...
DSC04767

Kontan kaariko oo dhagax ah oo loogu deeqay dib u dhiska xarunta “Ufficio Governo” SAWIRRO

Guddiga Iskaashatada dhagaxa ee gobolka Benaadir ayaa maanta ...
Saado-Cali-300x283

Xildhibaan Saado Cali Warsame oo lagu dilay Muqdisho

Allaha u naxariistee Xildhibaan Saado Cali Warsame ayaa ...
keysaney

Bukaanno ku jira Cisbitaalka Keysaney oo la gaarsiiyay deeq lacageed

Jaaliyadda Soomaaliyeed ee dalka Britain ayaa maanta deeq ...
IMG_4778

Wafdi Wasiiro ah oo la kulmay odoyaal dhaqameed iyo dhaliyarada Gobolka Hiiraan “SAWIRRO”

Wafdiga Xukuumadda Soomaaliya ka socda ee ku sugan ...
Shabaab qafaal

Maleeshiyaad Ka Tirsan Shabaab Oo Lagu Dilay Duleedka Buulobarde

Wararka ka imaanaya gobolka Hiiraan ayaa sheegaya in ...
unnamed (6)

Madaxweyne Xasan “Waxaa nagu waajib ah ilaalinta biyaha Soomaaliya”.

Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, mudane Xasan Sheekh Maxamuud ...
isgaarsiin

Wasaaradda Boostada iyo Shirkadaha Isgaarsiinta oo ku heshiiyay in teleefanadu is wici karaan

Wasaaradda Boostada iyo Isgaarsiinta ee Xukuumadda Soomaaliya ayaa ...
Liido iyo Ciida (15)

Tababar ku saabsan xalinta khilaafka bulshada oo lagu qabtay Degmada C/casiis

Ku dhawaad 50 qof oo ka mid ah ...
Kulanka Baarlamaanka Maanta (3)

Kala Fadhigii 4-aad Oo Lagu Wado In Maanta La Soo Xiro

Kala fadhigii 4-aad ee Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya ayaa ...
shabaab-horjoge

Horjoogayaal Ka Mid Ah Al Shabaab Oo Isku Dhiibay Ciidamada Dowladda Ee Ku Sugan Bakool

4 horjoogo oo ka tirsanaa maleeshiyaadka argagaxisada Al ...
shil

Shil Sababay Dhimasho Iyo Dhaawac Oo Ka Dhacay Wadada Isku Xirta Gaalkacyo Iyo Garoowe

inta la xaqiijiyey 9 ruux ayaa ku naf ...
astaanta-warka161-150x150

Dhageyso Warka Subaxnimo Ee Radio Muqdisho

[audio mp3="http://radiyomuqdisho.so/wp-content/uploads/2014/07/WAR-SUBAX-22-7-2014.mp3"][/audio]
Tartan Cilmiyeedka

Tartamayaasha degmada Waaberi oo caawa u soo gudbay wareegga afarta degmo “Dhageyso”

Tartamayaasha Degmooyinka Waaberi Vs Xamar Jajab oo ka ...
Astaanta-Bandhiga-Wareysiyada12-150x150

Dhageyso Barnaamijka Bandhigga Wareysiyada ee Radio Muqdisho

Barnaamijka Bandhigga Wareysiyada waxa uu ka mid yahay ...

Tubta Toosan

images (12)

Ramadaanka & Daadinta Dhiigga

Waxaan ku ku jirnaa tobankii dhexe ee bisha ...
TubtaToosan Logo

Ramadaanku waa Fursad Cibaado iyo Towbad Keen-DHAGEYSO

Waxaan ku jirnaa bisha barakeysan ee Ramadaan oo ...
July

Islaamka iyo Waddaniyadda

Iyadoo loo dabbaaldegayo maalintii xorriyadda iyo Qarannimada Soomaaliya, ...