Sunday, October 26th, 2014

Maxaad ka taqaan Afrika iyo Midowga Afrika?-DHAGEYSO

Published on May 28, 2013 by   ·   1 Comment  ·   4,050 views

TubtaToosan1

Sanadkii 1963 ayaa magaalada Addis Ababa ee xarunta dalka Ethipia lagu aasaasay ururkii midowga Afrika oo ay urur ay ku bohoobeen dalalka ku yaalla Qaaradda Afrika oo dhan.

Magacii ugu horreeyay ee ururku waxa uu ahaa OAU  ama Ururka midnimada Afrika, magacaas oo uu ururku adeegsan jiran tan iyo sanadkii 2007-dii markaas oo magaciisii la soo gaabiyay loona baddelay AU ama Midowga Afrika, si la mid ah Midowga Yurub oo loo soo gaabiyo EU. TUBTA TOOSAN 27 05 2013

Sababaha ugu weyn ee loo aasaasay ururka Midowga Afrika waxaa ka mid ahaa in uu ka taliyo aayaha Qaaradda Afrika uuna ku matelo fagaarayaasha caalamka.

Ujeeddooyinka ugu waaweyn ee Midowga Afrika loo aasaasay waxaa ka mid ahaa in uu gacan ka  geysto xallinta khilaafaadka iyo colaadaha ka taagan dalalka Qaaradda iyo in uu ka qeyb qaato howlaha nabad ilaalinta ee dalalka Qaaradda ama meelo ka baxsan qaaradda  haddii loo baahdo.

Soomaaliya  waxa ay ka mid tahay dalalkii Aasaasay Midowga Afrika, dhowr jeerna waxay qabatay guddoonka Midowga Afrika, Sidoo kale Soomaaliya waxay ka qeyb qaadatay howl gallo nabad ilaalineed oo lagu xasilinayay dalal Afrika ka tirsan oo ay colaado ka jireen.

Dalalka Afrika ee ay Soomaaliya ciidammada nabad ilaalineed u dirtay waxaa ka mid ahaa Uganda, Mozambique  iyo dalal kale oo  dowladihii ka jiray ay ku keceen kooxo mucaarad ah oo dhibaato fara badan, waxayna ciidammadii Soomaaliya  iyo saaxiibbadoodii dalalka kale ka yimid ku guuleysteen in ay xasillooni ku soo dabbaalaan dalalkii ay tageen.

 

Burburkii ka dib

Wixii ka dambeeyay 1991-kii markaas oo Soomaaliya ay gashay dagaal sokeeye, waxaa  jiray Isku dayo badan oo la doonayay in Soomaaliya nabad loogu soo celiyo, waxaana ugu horreeyay howl galkii  ( Rajo soo celinta) ee ay hormuudka ka ahaayeen  Mareykanka iyo Qaramada Midoobay.

Waxa uu ahaa isku daygii ugu qiimaha badnaa ee Caalamku ku doonayay in Soomaaliya laga badbaadiyo colaado daba dheeraada, waxaana  dalkeenna yimid ciidammo ka socday Qarammada Midoobay oo ka kala yimid in ka badan 30 dal,oo u badnaa dalal Islaam ah.

Tusaale ahaan dalalkii ciidammada Nabad ilaalinta noo soo diray waxaa ka mid ahaa. Turkiga, Sacuudiga, Imaaraadka, Urdun, Nigeria,Masar, Tunis , Marocco, Pakistann, Indonesia iyo kuwo kale oo fara badan.

Laakiin nasiib darrada ugu weyni waxay ahayd markii ciidammadii gurmadka noogu yimid  lala dagaalay oo si gardarro ah loo dilay, taas oo markii dambe keentay in  QM go’aan ku gaarto in ay ciidammadeeda kala baxdo Soomaaliya, waxaa ka sii horreeyay go’aan kaas la mid ah qaatay Mareykanka oo 1994 –kii isagana ciidammadiisa ka saaray Soomaaliya markii askar looga dilay.

Wixii ka dambeeyay 1995-kii markaas oo ay ciidammadii Caalamku ka bexeen Soomaaliya, waxaa dalku galay xaalad qasnaan ah, waxaana soo baxay hoggaamiye kooxeedyo iyo kooxo magac diineed adeegsanaya  mid kastaba tuulo qabsaday, dalkiina burburiyay.

Sanadkii 2007-dii ayay ayay Ciidammo ka socda Uganda iyo Burundi yimaaddeen Soomaaliya iyagoo ka jawaabayay codsi uga yimid madaxweynihii hore ee Soomaaliya Allaha u naxariistee Cabdullaahi Yuusuf Axmed oo Midowga Afrika ka dalbaday ciidammo kala qeyb qaata xasilinta dalka.

Sidaas ayay dalka ku yimaadeen Ciidammada AMISOM oo  gacan  weyn ka geystay la dagaallanka kooxda argagixiada ah ee Alshabaab iyagoo gacan ka helaya ciidammada xoogga dalka Soomaaliyeed. TUBTA TOOSAN 27 05 2013

Afrika Gaalo miyaa?

Waxaa jira dicaayad ay fidiyaan  kooxaha xag jirka ah iyo  dadka leh danaha  gaarka ah oo ah iyo ciidammada Midowga Afrika ay yihiin “Gaalo” ayna doonayaan in ay qabsadaan ayna gumeystaan Soomaaliya.

Laakiin kuwa sidaas leh waxay iska dhega tirayaan xaqiiqada si ay danahooda gurracan u gaaraan.

Waxaa mudan in Shacabka Soomaaliyeed ay ogaadaan xaqiiqooyinka soo socda:

  • Qaaradda Afrika ma ahan Gaalo ee waa Qaarad ay Muslimiintu Aqlabiyad ku yihiin. Waxaa tusaale kuugu  filan dalkeenna Soomaaliya oo dadka ku dhaqan ay 100% Muslimiin yihiin , kana mid ah dalalkii Aasaasay Midowga Afrika.
  • Dalalka  Masar, Tunisia, Libya, Marocco, Mali, Algeria, Sudan, Djibouti,Chad, Senigal,Niger iyo kuwo kale muslimiinta ayaa Aqlabiyad ku ah oo ka badan dadka diimaha kale heysta.
  • Dalka Nigeria oo ah dalka ugu dadka badan Qaaradda Afrika 50.4% dadka ku nool waa Muslimiin, sidoo kale
  • Sieralione   oo dhawaan ciidammo nabad ilaalineed u soo idrtay Soomaaliya 62% dadka ku nooli waa Muslimiin.
  • Dalka Tanzania waxaa ku , waxaana tusaale kuugu filan in madaxweynaha  hadda talada haya ee Jakei Kekuwati uu yahay madaxweyne muslim ah, waxaana ka horreeyay madaxweynayaal kale oo muslimiin ah, waxaana ka horreeyay  oo ay ka mid ahaayeen Ali Hassan Mwinyi,  Cabuud Jumbi.
  • Dalka Uganda ee ciidammada nabad ilaalineed u soo diray Soomaalia waxaa muslimiinta ku nool lagu qaddaray 12% shacabka Uganda, waxaa madaxweyne  ka soo noqday nin Muslim ah oo  la oran jiray Idi Amiin Daada, Waxaa xusid mudan in Uganda ay  xubin ka tahay  dalalka Islaamka.
  • Dalka Mali waxa uu ka mid yahay dalalka ugu xooggan qaaradda Afrika 90% waa Muslimiin.
  • Dalka Senigal muslimiintu waxay ka yihiin 94%.
  • Kenya Muslimiint waa 30% ama ka badan, waxa ayna golayaasha dowladda ku leeyihiin Kooto fiican.

Ma jiro dal Afrika ku yaalla oo aysan Muslimiintu  tiro badan ku joogin, oo aysan ka qeyb qaadan siyaasadda iyo qeyb kasta oo ka mid ah nolosha.

Si kale haddii loo dhigo aqlabiyadda dadka ku nool qaaradda Afrika waa muslimiin.

Go’aannada  uu qaadanayo ururka Midowga Afrika, waxaa la go’aamiyaa marka ay isu yimaaddaan dalalka ururka ku jira, waana wax la isku ogyahay, suurto galna ma ahan in AU oo ay ku badan yihiin dalal Muslim ah uu go’aan ku gaaro in muslimiinta la dhibaateeyo ama dalalkooda la gumeysto.

Sidaas darteed waa dicaayad rakhiis ah oo aan sal iyo baar lahayn in ciidammada Midowga Afrika ee Soomaaliya jooga ama meelo kale oo qaaradda ah ay gumeysi u joogaan.

Caalamka maanta la joogo wuu k asoo gudbay xilligii dalal xor ah inta lagu duulo la gumeysan jiray.

Uganda iyo Burundi, Djibouti iyo Sieralone  midkoodna dalka Soomaaliya uma imaan in ay dhibaato u geystaan, balse waxay u yimaadeen in  ay walaalahooda Soomaaliyeed ku saacidaan sidii ay dalkooda nabad ugu soo dabbaali lahaayeen, iyo sidii ay dalka iyo dadka Soomaaliyeed u soo ceshan lahaayeen karaamadii ka luntay iyo xasilloonidii ay gacantooda ku burburiyeen.

Tusaalooyin Guuleed.

Muddadii 50-ka sano ahayd ee uu jiray midowga Afrika waxa  uu soo maray marxalado kala duwan, waxa uuna midowgu ka qeyb qaatay howl gallo nabad ilaalineed oo Afrika iyo caalamkaba ah.

Dalal badan oo Afrika ah ayuu Midowga Afrika uu ciidammo nabad ilaalineed u diray waxaa uu ka gaaray guulo la taaban karo.

Hase yeeshee Howlgalka nabad ilaalinta Midowga Afrika ee Soomaaliya ee loo yaqaan AMISOM  ayaa lagu tilmaamaa kii ugu guusha badnaa ee howl gallada Midowga Midowga Afrika, ka dib markii ay  AMISOM oo gacan ka heleysa Ciidanka xoogga Soomaaliyeed ay ku guuleysatay in ay dhabarka ka jebiyaan maleeshiyaadka Alshabaab, kana saartay Muqdisho iyo magaalooyin kale oo kooxdu gacanta ku heysay sida Baydhabo, Beledweyne, Marka, Kismaayo iyo degmooyin fara badan.

Ugu dambeyntii dadka Soomaaliyeed waxaan u sheegeynaa in ay ogaadaan in  Midowga Afrika uu yahay urur ay wax ka aas aaseen, kana tirsan yihiin, una dhexeeya Qaaradda iyo Shacabkeeda oo dhan.

Maleeshiyada Alshabaab  ee had iyo jeer ku cel celiya in ay  Jihaad ku jiraan, aad ayay uga fog yihiin Islaamniada , waxa ayna wadaan dicaayad rakhiis ah oo ay ku doonayaan in ay beentooda run ugu ekeysiiyaan.

Kooxahan argagixisada ah ma jirto cid ay u naxayaan, waxay cadow ku yihiin nolosha iyo shucuubta oo dhan iyadoo aan loo eegin muslim iyo gaalo waxa ay yihiin.

Xitaa haddii aan u rumeyno sheegashadooda ah in ay gaalo Jihaad kula jiraan, maxay u gowracayaan  oo ay u gumaadayaan dadka rayidka ah ee carruurta iyo haweenku ay ku jiraan.

Waa kooxo akhlaaqdii , Insaaniyaddii iyo xishoodkiiba ka dhammaaday oo dhiig uun u oon qaba.

Dadka ay masaajidda dhexdooda ku dilayaan, ma waxay ka tirsan yihiin AMISOM ?. Kuwa ay middida ku qalayaan ma gaalo soo duushaybaa?

Hadda waxaa Soomaaliya ku sugan ciidammo ka socda Midowga Afrika oo nabad ilaalin u yimid Soomaaliya, si ay dowladda Soomaaliyeed ugu gacan siiyaan xasilinta dalka.

Haddba dhegeystow maxaad ka taqaannaa Midowga Afrika, Sidii uu ku sameysmay , dalalka xubnaha ka ah.

Ma dhab baa in AMISOM ay yihiin ciidammo dalka ku soo duulay sida ay ku andocoodaan kooxaha qaarkood?

Waa  Mowduuca Barnaamijka Tubta Toosan oo uu marti noogu yahay Sheikh C/llaahi Axmed Garuun.

TUBTA TOOSAN 27 05 2013

Readers Comments (1)

  1. Abdi wali hassan ali says:

    Asc marka hore waxaan u mahad cilinayaa dhamaan shaqaalaha warbaahinta qarka soomaaliyeed gaar ahaan howsha adag ee ku jiraan intaa kadib aniga waxa aan ku suganahay wadanka uganda gaar ahaan caasimad kampala waxa aan ahay arday dhigta jaamacad kampala international university (kiu) faculty of social sciences department of public administration second year first semester waxaa diyaar u ahay in aan ku biiro ciidanka xog dalka soomaaliyeed marka aan soo dhameeto wax barashada aan ku jiro hadda sida ugu dhaqsiyaha badan waxaa ii hartay three semester 2014 december waan soo gaba gabeyhaa insha allah. Intaa kadib waa naqaan sifada iyo astaamaha khawaarijta al shabaab waxa ey ka faa iideystaan dadka baahan iyo dadka jahiliinta ah oo aan diinta wax ka aqoon iyo mid maadi ah ba




Please note: Comment moderation is enabled and may delay your comment. There is no need to resubmit your comment.

Toos U Dhageyso Radio Muqdisho

Wararka

Astaanta-Bandhiga-Wareysiyada12-150x150

Dhageyso barnaamijka Bandhigga Wareysiyada ee Radio Muqdisho

Barnaamijka Bandhiga Wareysiyada waxa uu ka mid yahay ...
astaanta-warka16

Dhageyso warka habeen ee Radio Muqdisho

[audio mp3="http://radiomuqdisho.net/wp-content/uploads/2014/10/WARKA-HABEENIMO-25.10.2014.mp3"][/audio]
xasan

Madaxweynaha oo war ka soo saaray isku shaandheynta Golaha Wasiiradda

WAR KA SOO BAXAY XAFIISKA MADAXWEYNAHA JAMHUURIYADDA FEDRAALKA ...
IMG_7746

Madaxweyne Xasan oo waraaqaha safiirnimo ka guddoomay danjiraha Sudan ee Soomaaliya “SAWIRRO”

Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, mudane Xasan Sheekh Maxamuud ...
Kulanka Baarlamaanka Maanta (38)

Xildhibaannada oo ansixiyay Hindise sharciyeedka kalluumeysiga dalka. (DAAWO VIDEO)

Mudaneyaasha Barlamaanka Federaalka Soomaaliya oo maanta kulan ku ...
astaanta-warka16

Dhageyso Warka Duhurnimo ee Radio Muqdisho

[audio mp3="http://radiomuqdisho.net/wp-content/uploads/2014/10/WARKA-DUHUR-25.10.2014.mp3"][/audio]
dagaal

Ciidamada oo la wareegay deegaanka Kudhaa iyo deegaanno kale

Ciidamada maamulka KMG ah ee Jubba iyo kuwa ...
Dibadbax-Muqdisho

Dibad bax nabadeed oo ka dhacay Beledweyne

Banaan bax lagaga soo horjeeday rabshado dhawaan ka ...
DSC07842

Qof ku dhintay gaari ku qarxay goob baabuurta la dhigto “SAWIRRO+VIDEO”

Hal qof ayaa dhintay midkale dhaawac ayaa ka ...
DSC00108

Cayaartooyda Degmooyinka C/waaq iyo Cadaado oo kulan adag dhexmaray “SAWIRRO”

Munaasabad lagu furayay goroonka kubadda cagta ee magaalada ...
astaanta-warka

Dhageyso Warka Subaxnimo

[audio mp3="http://radiomuqdisho.net/wp-content/uploads/2014/10/WAR-SUBAX-5-10-20141.mp3"][/audio]
beyle 2

Wasaaradda arrimaha dibadda oo sheegtay in maalgashi lagu sameyn doono waddanka

Wasaaradda Arrimaha Dibadda iyo Dhiiragelinta Maalgashiga Soomaaliya ayaa ...
Mustaf-Dhuxulow

Waxqabadka Dowladda ee Usbuucii la soo dhaafay.(DAAWO VIDEO)

Mogadishu, 25 October 2014 – Wasiirka Warfaafinta Mudane ...
baarlamaanka2_large

Baarlamaanka oo maanta shiraya

Xildhibaannada baarlamaanka federaalka Soomaaliya ayaa saakay magaalada Muqdisho ...
wasirka boostada

Dawladda Soomaaliya oo ka qeyb gashay Codeynta shirka Isgaarsiinta Caalamka

Wasiirka Wasaaradda Boostada iyo Isgaarsiinta Mudane Maxamed Aadan ...
golaha ammaanka

Golaha ammaanka oo oggolaaday in la baaro maraakiibta maraya biyaha Soomaaliya

Shan iyo tobanka dal oo ku jira golaha ...
war-deg-deg-ah1-150x15011421154

DEG-DEG: Isku-shaandhayn lagu sameeyay golaha wasiirada-DHAGEYSO+AKHRISO

Isku-shaandhayn ayaa lagu sameeyay golaha xukuumadda ayadoo dhowr ...
astaanta-warka

Dhageyso Warka Habeennimo

[audio mp3="http://radiomuqdisho.net/wp-content/uploads/2014/10/WAR-HABEEN-24.10.2014.mp3"][/audio]
10557324_1511228629115891_5934649784209096446_n

“Muungaab” oo tababar u furay howlwadeennada mashruuca tirakoobka iyo deriseeynta G/Banaadir+Sawirro

Gudoomiyaha gobolka Banaadir ahana Duqa magaalada Muqdisho mudane ...
IMG_08431

Qaar kamid Ah Ardayda Soomaaliyeed ee Wax ka Barta Jaamacada Mount Kenya Ee Nairobi Oo Cabashooyin u soo Gudbiyey Danjire Cali Ameriko“SAWIRRO”

Qaar kamida ardayda soomaaliyeed ee waxka barata jaamacada ...
MENG9832

Agaasiamaha Guud ee Wasaarada Warfaafinta oo Maanta Booqday Xarunta Wakaalada Wararka ee Shiinaha ee Xinhua ee Nairobi “SAWIRRO”

Agaasimaha guud ee wasaarada warfaafinta iyo hanuuninta dadweynaha ...
astaanta-warka16

Dhegeyso Warka Duhurnimo ee Radio Muqdisho

  [audio mp3="http://radiomuqdisho.net/wp-content/uploads/2014/10/WARKA-DUHUR-24.10.2014-sax.mp3"][/audio]
EBOLA

Siminaar Ebola ku saabsan oo Muqdisho lagu qabtay. (DAAWO VIDEO)

Siminaarkaani oo bulshada looga wacyi gelinaayay y sida ...
DSCN1393

Dhallinyaro tababar Sports loogu furey Muqdisho”sawiro”

Akademiyadda kooxda Banaadir  Sports Club ayaa tababar ciyaarta  ...
20141023_122822

“Daawo Sawirrada”Qeybta Labaad booqashada madaxweynaha ee gobollada Galguduud iyo Hiiraan

             
download

Tababar loo soo xiray askar ka tirsan ciidanka ilaalinta deegaanka Xamar.(DAAWO VIDEO)

Tababar loo soo xiray askar ka tirsan ciidanka ...
DSC07790

Barnaamijka kulanka todobaadka oo looga hadlay mashruuca deriseynta (Dhageyso+Sawirro + DAAWO)

Barnaamijka kulanka todobaadka ee ka baxa Radio Muqdisho ...
IMG_0385

Shaqaale ka tirsan SNTV UK oo tababar wariyenimo ka qeybgalay+Sawirro

Qaar ka mid ah shaqaalaha taleefishanka qaranka laantiisa ...
astaanta-warka16

Dhageyso warka subax ee Radio Muqdisho

[audio mp3="http://radiomuqdisho.net/wp-content/uploads/2014/10/WAR-SUBAX-24-10-2014.mp3"][/audio]
10347248_1473634609548763_3356529823124609855_n

Wasiir Beyle “waxaad arkeysaa dalal badan oo daneeynaya iney wadankan maalgashadaan” (DAWO VIDEO)

Wasiirka arrimaha dibadda iyo maalgashiga ee xukuumada federaalka ...
20141023_111411

“Sawirro + VIDEO”Madaxweynaha oo booqasho taariikhi ah ku tagey Ceelbuur iyo Beledweyne

Madaxweynaha oo ay wehliyaan wasiirka warfaafinta Mustaf Sheekh ...
calanka qaramada midoobay1

FARRIIN KU AADAN MUNAASABADDA MAALINTA QARAMADA MIDOOBAY  24 Oktoobar 2014

Qaramada Midoobay ayaa loogu baahanyahay si ka badan ...
vlcsnap-2014-10-23-14h07m34s90

Ciidamada Amaanka Galmudug oo gacanta ku soo bandhigay  walxo qaraxyada loo adeegsado

Saraakiisha ciidamada Booliiska iyo Nabad Sugida Galmudug Maamulka ...

Ganacsatada Jubbooyinka oo beeniyay eedeynta ay u soo jeedisay Monitoring Group

Iyadoo dhowaan kooxda la socodka xayiraada hubka ee ...

Tubta Toosan

Qarac

Dilka Rayidka Diintu maxay ka qabtaa?

Maleeshiyada Alshabaab tan iyo markii la dilay hoggaamiyahoodii ...
Tadaruf

Xag-jirnimada maxaa laga dhaxlay? Dhageyso

Xag-jirnimada aad ayay uga digtay Shareecada Islaamku, waxa ...
Jihaad

Jihaadku ma dagaal oo kaliyaa? Dhageyso

Qur’aanka iyo Sunnaha waxaa ku soo arooray JIhaad, ...